Những ngày gần đây, thị trường tài chính quốc tế xuất hiện nhiều cảnh báo cho rằng Trung Quốc đang bán mạnh tài sản nước ngoài, đặc biệt là trái phiếu Mỹ, và điều này có thể gây ra những biến động lớn đối với thị trường toàn cầu. Một số quan điểm thậm chí cho rằng động thái này có thể kích hoạt một “cú sốc” tài chính trong thời gian tới.
Tuy nhiên, để hiểu rõ vấn đề, cần nhìn vào các dữ liệu thực tế và bối cảnh chiến lược tài chính dài hạn của Trung Quốc.
Trung Quốc giảm nắm giữ trái phiếu Mỹ xuống mức thấp nhất từ năm 2008
Theo các số liệu gần đây, Trung Quốc hiện đang nắm giữ khoảng 683 tỷ USD trái phiếu Mỹ, mức thấp nhất kể từ năm 2008. Đây là sự sụt giảm đáng kể so với giai đoạn đỉnh cao, khi Trung Quốc từng nắm giữ hơn 1.300 tỷ USD trái phiếu Kho bạc Mỹ.
Chỉ trong khoảng thời gian từ giữa tháng 1 đến tháng 11 năm 2025, Trung Quốc đã giảm khoảng 115 tỷ USD, tương đương hơn 14% danh mục trái phiếu chỉ trong vòng chưa đầy một năm.
Động thái này khiến nhiều nhà quan sát đặt câu hỏi: liệu Trung Quốc đang chuẩn bị cho một cuộc khủng hoảng tài chính, hay chỉ đơn giản là điều chỉnh chiến lược dự trữ ngoại hối?
Dòng tiền đang chuyển sang vàng
Trong khi lượng trái phiếu nước ngoài giảm, Trung Quốc lại gia tăng mạnh việc mua vàng.
Theo báo cáo chính thức, Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc (PBOC) đã mua vàng liên tục trong 15 tháng liền. Tính đến thời điểm gần nhất, dự trữ vàng của nước này đạt khoảng:
- 74,19 triệu ounce
- Giá trị ước tính khoảng 370 tỷ USD
Một số nhà phân tích còn cho rằng con số thực tế có thể cao hơn nhiều, do Trung Quốc có thể mua vàng thông qua các kênh ngoài bảng cân đối kế toán, đặc biệt là thông qua Cơ quan Quản lý Ngoại hối Nhà nước.
Nếu tính cả lượng vàng chưa được công bố, Trung Quốc có thể trở thành quốc gia có dự trữ vàng lớn thứ hai thế giới, chỉ đứng sau Mỹ.
Xu hướng chung của các nước BRICS
Không chỉ Trung Quốc, nhiều quốc gia thuộc nhóm BRICS cũng đang:
- Giảm dần tỷ trọng nắm giữ trái phiếu Mỹ
- Tăng tích trữ vàng
- Đẩy mạnh giao dịch bằng nội tệ hoặc các đồng tiền khác
Xu hướng này được xem là một phần của chiến lược:
- Giảm phụ thuộc vào đồng USD
- Tăng tính tự chủ tài chính
- Bảo vệ dự trữ quốc gia trước rủi ro địa chính trị
Tuy nhiên, điều này không có nghĩa là hệ thống tài chính toàn cầu sẽ sụp đổ ngay lập tức.
Đây có phải là dấu hiệu khủng hoảng?
Những thông điệp trên mạng xã hội thường mang tính giật gân, ví dụ như “Trung Quốc sẽ làm sụp đổ thị trường toàn cầu” hay “khủng hoảng tài chính sắp xảy ra”. Nhưng trên thực tế, các chuyên gia cho rằng cần nhìn nhận vấn đề một cách thận trọng hơn.
Có ba yếu tố quan trọng:
1. Trung Quốc vẫn là chủ nợ lớn của Mỹ
Dù đã giảm nắm giữ, Trung Quốc vẫn là một trong những quốc gia sở hữu trái phiếu Mỹ lớn nhất thế giới. Việc giảm dần tỷ trọng không đồng nghĩa với việc “bán tháo toàn bộ”.
Đây có thể chỉ là chiến lược:
- Đa dạng hóa dự trữ ngoại hối
- Giảm rủi ro tập trung vào USD
- Tăng tỷ trọng tài sản hữu hình như vàng
2. Thị trường trái phiếu Mỹ rất lớn
Quy mô thị trường trái phiếu Kho bạc Mỹ lên tới hàng chục nghìn tỷ USD. Vì vậy, việc Trung Quốc bán ra vài chục hoặc vài trăm tỷ USD trong nhiều tháng thường:
- Được thị trường hấp thụ dần
- Không gây cú sốc tức thời
Trên thực tế, nhiều quốc gia khác như Nhật Bản, Anh hoặc các quỹ đầu tư toàn cầu có thể mua vào lượng trái phiếu này.
3. Vàng tăng giá phản ánh bất ổn vĩ mô
Việc nhiều quốc gia mua vàng là xu hướng đã diễn ra từ vài năm qua, đặc biệt sau:
- Xung đột địa chính trị
- Lạm phát toàn cầu
- Lãi suất biến động mạnh
Do đó, việc Trung Quốc tăng dự trữ vàng không phải là tín hiệu bất thường, mà là một phần của xu hướng toàn cầu.
Giá vàng tăng: dấu hiệu của sự thay đổi niềm tin?
Trong bối cảnh các ngân hàng trung ương liên tục mua vàng, giá kim loại quý này đã tăng mạnh trong những năm gần đây.
Một số nhà phân tích cho rằng:
- Giá vàng tăng không chỉ do cung cầu
- Mà còn phản ánh sự thay đổi niềm tin vào hệ thống tài chính dựa trên đồng USD
Tuy nhiên, điều này không có nghĩa là hệ thống hiện tại sẽ sụp đổ ngay. Những thay đổi về cấu trúc tài chính toàn cầu thường diễn ra trong nhiều năm, thậm chí nhiều thập kỷ.
Thị trường toàn cầu có thực sự đối mặt “cú sốc” trong tuần tới?
Những tuyên bố kiểu “thị trường sẽ sụp đổ trong tuần tới” thường xuất phát từ:
- Quan điểm cá nhân
- Nội dung gây chú ý trên mạng xã hội
- Các dự báo mang tính cực đoan
Thực tế, thị trường tài chính toàn cầu chịu ảnh hưởng bởi rất nhiều yếu tố:
- Chính sách lãi suất của Fed
- Tăng trưởng kinh tế toàn cầu
- Lạm phát
- Căng thẳng địa chính trị
- Dòng tiền đầu tư
Việc Trung Quốc giảm nắm giữ trái phiếu Mỹ là một yếu tố quan trọng, nhưng khó có thể là nguyên nhân duy nhất gây ra một cuộc khủng hoảng toàn cầu ngay lập tức.
Nhà đầu tư nên nhìn nhận thế nào?
Thay vì hoảng loạn trước các tiêu đề giật gân, nhà đầu tư nên:
- Theo dõi xu hướng dài hạn của dòng vốn toàn cầu.
- Quan sát chính sách tiền tệ của các ngân hàng trung ương lớn.
- Đa dạng hóa danh mục đầu tư.
- Hạn chế sử dụng đòn bẩy quá cao trong giai đoạn biến động.
Thị trường tài chính luôn vận động theo chu kỳ. Những thay đổi lớn thường diễn ra từ từ, chứ không phải trong vài ngày hay vài tuần như nhiều lời cảnh báo trên mạng.
Kết luận
Việc Trung Quốc giảm nắm giữ trái phiếu nước ngoài và tăng dự trữ vàng là một dấu hiệu cho thấy sự dịch chuyển trong chiến lược tài chính quốc gia, cũng như xu hướng giảm phụ thuộc vào đồng USD của một số nền kinh tế lớn.
Tuy nhiên, các tuyên bố cho rằng thị trường toàn cầu sẽ sụp đổ ngay trong tuần tới là nhận định mang tính cực đoan, chưa có đủ cơ sở dữ liệu để khẳng định.
Đối với nhà đầu tư, điều quan trọng không phải là chạy theo những dự báo giật gân, mà là hiểu rõ bức tranh vĩ mô, quản trị rủi ro và chuẩn bị cho nhiều kịch bản khác nhau.