Pi Network được giới thiệu như một dự án tiền mã hóa hướng tới mục tiêu “dân chủ hóa” việc tiếp cận blockchain. Ý tưởng cốt lõi của dự án là cho phép người dùng “đào” Pi trực tiếp trên điện thoại di động, không cần phần cứng chuyên dụng tiêu tốn điện năng như Bitcoin hay các hệ thống khai thác truyền thống. Cách tiếp cận này nhanh chóng thu hút hàng chục triệu người tham gia trên toàn cầu, đặc biệt tại các thị trường mới nổi.
Khác với Bitcoin sử dụng cơ chế bằng chứng công việc (Proof of Work) đòi hỏi năng lực tính toán lớn, Pi Network tuyên bố áp dụng một mô hình đồng thuận nhẹ hơn, cho phép người dùng xác nhận sự tham gia thông qua ứng dụng và mạng lưới tin cậy. Người dùng chỉ cần đăng nhập định kỳ để duy trì trạng thái “khai thác”, từ đó tích lũy Pi mà không gây áp lực lên pin hay tài nguyên thiết bị.
Chiến lược này giúp Pi Network giải quyết một trong những rào cản lớn nhất của tiền mã hóa: chi phí tham gia. Trong khi việc đào Bitcoin ngày càng tập trung vào các trang trại khai thác quy mô lớn, Pi Network lại hướng đến số đông, tạo cảm giác rằng bất kỳ ai sở hữu smartphone cũng có thể trở thành một phần của nền kinh tế blockchain.
Tuy nhiên, chính mô hình “đào trên điện thoại” cũng tạo ra nhiều tranh luận. Một số chuyên gia cho rằng hoạt động này mang tính biểu tượng nhiều hơn là khai thác theo nghĩa kỹ thuật truyền thống. Thay vì cạnh tranh sức mạnh tính toán, Pi Network tập trung vào việc mở rộng mạng lưới người dùng, xây dựng hệ sinh thái và tạo hiệu ứng cộng đồng. Điều này khiến Pi vừa được xem là một thử nghiệm xã hội về tiền số, vừa bị đặt dấu hỏi về giá trị nội tại.
Một yếu tố khác làm Pi Network trở thành “ẩn số” là tính thanh khoản và mức độ chấp nhận thực tế. Trong thời gian dài, Pi tồn tại chủ yếu trong môi trường nội bộ, với các giao dịch thử nghiệm và hệ sinh thái ứng dụng giới hạn. Việc chưa niêm yết rộng rãi trên các sàn giao dịch lớn khiến giá trị thị trường của Pi khó được xác định minh bạch.
Ở góc độ chiến lược, Pi Network đang theo đuổi cách tiếp cận “người dùng trước, thị trường sau”. Bằng cách xây dựng cộng đồng hàng chục triệu tài khoản, dự án kỳ vọng tạo ra một nền tảng đủ lớn để thúc đẩy thương mại nội bộ, thanh toán và các ứng dụng phi tập trung. Nếu thành công, đây có thể là lợi thế cạnh tranh đáng kể so với nhiều dự án blockchain tập trung vào công nghệ nhưng thiếu người dùng thực.
Dù vậy, rủi ro vẫn hiện hữu. Các vấn đề liên quan đến tuân thủ pháp lý, bảo mật dữ liệu người dùng, cũng như cơ chế phân phối token là những yếu tố mà giới quan sát đặc biệt quan tâm. Trong bối cảnh các cơ quan quản lý toàn cầu ngày càng siết chặt tiền mã hóa, việc một dự án sở hữu cộng đồng lớn nhưng chưa có khung pháp lý rõ ràng có thể trở thành thách thức dài hạn.
Từ góc nhìn thị trường, Pi Network phản ánh một xu hướng quan trọng: người dùng phổ thông ngày càng muốn tiếp cận tiền số theo cách đơn giản, thân thiện và ít rào cản kỹ thuật hơn. Điều này cho thấy nhu cầu về các giải pháp blockchain “mobile-first” đang gia tăng, đặc biệt tại các quốc gia có tỷ lệ sử dụng smartphone cao.
“Ẩn số Pi” vì vậy không chỉ nằm ở giá trị đồng coin, mà còn ở việc liệu mô hình khai thác thân thiện với người dùng có thể chuyển hóa thành một hệ sinh thái kinh tế thực sự hay không. Câu trả lời sẽ phụ thuộc vào tốc độ hoàn thiện hạ tầng, tính minh bạch và khả năng tích hợp Pi vào các hoạt động thương mại trong tương lai.