Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) Jerome Powell vừa đưa ra một trong những tuyên bố thẳng thắn nhất trong nhiệm kỳ của mình: nợ quốc gia Hoa Kỳ đã chạm mốc 38,5 triệu tỷ USD và quỹ đạo hiện tại là “không bền vững”. Khi bước sang năm 2026, những con số này không còn là cảnh báo xa xôi, mà đã trở thành một rủi ro hiện hữu đối với nền kinh tế lớn nhất thế giới.
Những con số đáng lo ngại
Theo đồng hồ nợ quốc gia, Hoa Kỳ hiện đang tăng thêm khoảng 8 tỷ USD nợ mỗi ngày. Tốc độ này phản ánh một thực tế: chính phủ Mỹ đang chi tiêu nhanh hơn rất nhiều so với khả năng tạo ra nguồn thu bền vững.
Đáng chú ý hơn, chi phí trả lãi hàng năm dự kiến vượt 1.000 tỷ USD trong năm nay. Điều này đồng nghĩa với việc Mỹ đang chi nhiều tiền chỉ để trả lãi nợ hơn cả toàn bộ ngân sách quốc phòng quốc gia – một cột mốc chưa từng có trong lịch sử hiện đại.
Vấn đề cốt lõi, theo Powell, không chỉ là quy mô nợ, mà là tốc độ tăng của nợ đang vượt xa tốc độ tăng trưởng kinh tế (GDP). Khi nợ phình to nhanh hơn nền kinh tế, khả năng “gánh” nợ trong tương lai sẽ suy yếu, khiến Mỹ dễ tổn thương trước các cú sốc tài chính, suy thoái hoặc khủng hoảng toàn cầu.
“Chúng ta đang vay mượn từ các thế hệ tương lai… chúng ta đang trên một con đường tài chính không bền vững, và đó chỉ là một tuyên bố về sự thật.”
— Jerome Powell
Vì sao Fed phải lên tiếng?
Về mặt kỹ thuật, Fed không chịu trách nhiệm cho chi tiêu hay thâm hụt ngân sách. Nhiệm vụ của Fed là kiểm soát lạm phát, ổn định hệ thống tài chính và điều hành lãi suất. Việc chi tiêu và vay nợ thuộc về Quốc hội và Chính phủ Mỹ.
Tuy nhiên, khi nợ quốc gia tăng quá nhanh, chính sách tiền tệ của Fed bị ràng buộc ngày càng nhiều. Lãi suất cao giúp kiềm chế lạm phát, nhưng cũng khiến chi phí trả nợ của chính phủ tăng vọt. Ngược lại, nếu hạ lãi suất để giảm gánh nặng nợ, Fed có nguy cơ làm lạm phát quay trở lại.
Nói cách khác, nợ công khổng lồ đang dần thu hẹp “không gian chính sách” của Fed.
Áp lực cho người kế nhiệm Powell
Nhiệm kỳ của Jerome Powell sẽ kết thúc vào tháng 5/2026. Những phát biểu gần đây của ông được xem như lời cảnh báo cuối cùng gửi tới Quốc hội, Nhà Trắng và người kế nhiệm tại Fed.
Chủ tịch Fed tiếp theo sẽ phải điều hành một nền kinh tế mà “dịch vụ nợ” đã trở thành một trong những khoản chi lớn nhất của ngân sách liên bang. Điều này làm gia tăng rủi ro “tài khóa chi phối tiền tệ” – khi chính sách tiền tệ buộc phải phục vụ việc duy trì khả năng trả nợ, thay vì tập trung hoàn toàn vào ổn định giá cả.
Hệ lụy dài hạn
Nếu không có cải cách tài khóa nghiêm túc, Mỹ có thể đối mặt với một số kịch bản đáng lo:
- Niềm tin vào trái phiếu chính phủ suy giảm, buộc Bộ Tài chính phải trả lãi suất cao hơn để thu hút nhà đầu tư.
- Áp lực lên đồng USD, khi thâm hụt kéo dài làm gia tăng rủi ro mất giá trong dài hạn.
- Gánh nặng cho thế hệ trẻ, những người sẽ phải đối mặt với thuế cao hơn hoặc dịch vụ công bị cắt giảm trong tương lai.
Hiện tại, Mỹ vẫn hưởng lợi từ vị thế đồng USD là tiền tệ dự trữ toàn cầu. Nhưng như Powell ám chỉ, đặc quyền này không phải là vô hạn nếu kỷ luật tài khóa tiếp tục bị bỏ qua.
Kết luận
Cảnh báo về 38,5 triệu tỷ USD nợ quốc gia không chỉ là một con số gây sốc, mà là dấu hiệu cho thấy hệ thống tài chính Mỹ đang bước vào giai đoạn nhạy cảm. Khi nợ tăng nhanh hơn tăng trưởng, và lãi suất cao trở thành “con dao hai lưỡi”, rủi ro dài hạn không còn là giả định lý thuyết.
Thông điệp của Jerome Powell rất rõ ràng: vấn đề không còn là “có sao không”, mà là “bao giờ phải trả giá”. Và câu trả lời sẽ phụ thuộc vào việc nước Mỹ có sẵn sàng đối mặt với thực tế tài khóa của mình hay không.