Thị trường kim loại quý toàn cầu đang chứng kiến một diễn biến bất thường khi hợp đồng tương lai bạc tăng hơn 275% trong vòng một năm qua, mức tăng mạnh vượt xa hầu hết các tài sản truyền thống. Đằng sau đà tăng này không chỉ là yếu tố đầu cơ, mà còn phản ánh một cuộc khủng hoảng nguồn cung bạc vật lý nghiêm trọng, điều hiếm khi xảy ra trong lịch sử thị trường hàng hóa hiện đại.
Theo phân tích từ NS3.AI, chỉ 14% tổng số hợp đồng tương lai bạc hiện nay còn được hỗ trợ bởi lượng bạc vật lý đã đăng ký trong kho. Nói cách khác, phần lớn các hợp đồng trên thị trường đang dựa vào nguồn cung “trên giấy”, trong khi bạc vật lý sẵn sàng giao hàng ngày càng trở nên khan hiếm. Tỷ lệ này thấp đến mức báo động, làm dấy lên lo ngại về khả năng thực hiện nghĩa vụ giao nhận trong trường hợp nhu cầu tăng đột biến.
Đáng chú ý hơn, dữ liệu thị trường cho thấy các vị thế bán khống lớn hiện có quy mô gấp đôi lượng bạc có thể giao hàng. Đây chính là điều kiện lý tưởng cho một cú “short squeeze” cổ điển – hiện tượng xảy ra khi người bán khống buộc phải mua lại tài sản ở mức giá ngày càng cao để đóng vị thế, từ đó đẩy giá tăng nhanh và mạnh hơn nữa. Việc giá bạc liên tục đảo chiều trong thời gian ngắn cho thấy nhu cầu giao ngay đang vượt xa khả năng đáp ứng của nguồn cung hiện hữu.
Một yếu tố then chốt khác góp phần thắt chặt nguồn cung bạc là nhu cầu công nghiệp tăng mạnh, đặc biệt từ lĩnh vực năng lượng tái tạo. Bạc là vật liệu không thể thiếu trong sản xuất tấm pin mặt trời, nhờ khả năng dẫn điện vượt trội. Khi quá trình chuyển đổi năng lượng toàn cầu tăng tốc, nhu cầu bạc cho sản xuất công nghiệp không những không giảm mà còn liên tục lập đỉnh mới. Điều này tạo ra sự cạnh tranh trực tiếp giữa nhu cầu đầu tư và nhu cầu sản xuất, khiến lượng bạc lưu thông trên thị trường tự do ngày càng thu hẹp.
Trong bối cảnh đó, vàng lại cho thấy một bức tranh hoàn toàn khác. Mặc dù cũng hưởng lợi từ môi trường bất ổn kinh tế và địa chính trị, giá vàng duy trì sự ổn định tương đối nhờ mức độ bao phủ kho hàng tốt hơn và cấu trúc thị trường cân bằng hơn. Lượng vàng dự trữ vật lý tại các kho đăng ký vẫn đủ lớn để hỗ trợ các hợp đồng tương lai, giúp hạn chế rủi ro đứt gãy chuỗi cung ứng như bạc đang gặp phải.
Sự khác biệt này cho thấy bạc đang dần thoát khỏi vai trò truyền thống là “kim loại quý thứ hai” để trở thành một tài sản chiến lược kép, vừa mang tính đầu tư, vừa mang tính công nghiệp. Khi nguồn cung vật lý không thể nhanh chóng mở rộng – do khai thác bạc phụ thuộc nhiều vào các mỏ kim loại khác – áp lực lên thị trường có khả năng sẽ còn kéo dài.
Về dài hạn, diễn biến của thị trường bạc đặt ra một câu hỏi lớn cho nhà đầu tư: liệu đây chỉ là một chu kỳ siết ngắn tạm thời, hay là sự khởi đầu của một giai đoạn tái định giá cấu trúc đối với bạc? Nếu nhu cầu công nghiệp tiếp tục tăng trong khi nguồn cung không theo kịp, những gì đang diễn ra có thể không phải là đỉnh điểm, mà chỉ mới là phần mở đầu của một chu kỳ biến động lớn hơn.