Pi Network từng được xem là một hiện tượng đặc biệt của thị trường tiền mã hóa khi cho phép người dùng “đào coin miễn phí” thông qua điện thoại di động. Với rào cản tham gia gần như bằng không, dự án nhanh chóng thu hút hàng chục triệu người dùng trên toàn cầu, tạo nên một cộng đồng đông đảo hiếm có trong lĩnh vực blockchain. Tuy nhiên, sau khi được niêm yết và bước vào giao dịch thực tế, Pi Network đã chứng kiến cú giảm giá mạnh, từ vùng kỳ vọng khoảng 3 USD xuống chỉ còn 0,15–0,2 USD, đặt ra câu hỏi lớn về nguyên nhân thực sự phía sau sự lao dốc này.
Trong giai đoạn trước niêm yết, giá Pi chủ yếu tồn tại dưới dạng kỳ vọng và giao dịch IOU, không phản ánh cung – cầu thực. Việc cộng đồng lan truyền các mức giá cao đã tạo ra tâm lý “giàu trong tương lai”, khiến nhiều người tin rằng Pi có thể nhanh chóng trở thành tài sản giá trị lớn khi lên sàn. Tuy nhiên, khi bước vào thị trường mở, Pi buộc phải đối mặt với quy luật cơ bản của tài chính: giá trị chỉ được xác lập khi có thanh khoản thực và nhu cầu mua rõ ràng.
Một trong những yếu tố gây áp lực lớn nhất lên giá Pi là nguồn cung tiềm năng quá dồi dào. Mô hình “đào miễn phí” giúp số lượng Pi được phân phối rộng khắp trong nhiều năm, nhưng lại không đi kèm với chi phí vốn thực tế. Khi khả năng giao dịch và chuyển nhượng được mở rộng, lượng lớn người dùng có xu hướng bán ra để hiện thực hóa giá trị, tạo nên áp lực xả mạnh trong khi lực mua mới không đủ để hấp thụ.
Bên cạnh đó, giá trị sử dụng của Pi Network vẫn còn là dấu hỏi lớn. Dù dự án quảng bá về một hệ sinh thái ứng dụng nội bộ, thực tế cho thấy các trường hợp sử dụng Pi trong đời sống và thương mại còn hạn chế, quy mô nhỏ và chưa tạo ra nhu cầu bền vững. Khi thiếu dòng tiền thực và các ứng dụng có khả năng tạo giá trị kinh tế, token Pi khó giữ được mức giá cao như kỳ vọng ban đầu.
Yếu tố tâm lý thị trường cũng đóng vai trò quan trọng. Phần lớn người tham gia Pi Network không phải là nhà đầu tư chuyên nghiệp, mà là người dùng phổ thông, ít kinh nghiệm quản lý rủi ro. Khi giá giảm sâu so với kỳ vọng 3 USD, tâm lý thất vọng và lo ngại lan rộng, càng thúc đẩy xu hướng bán ra, tạo thành vòng xoáy giảm giá.
Trường hợp của Pi Network cho thấy một bài học điển hình của thị trường tiền mã hóa: cộng đồng lớn và mức độ lan tỏa cao không đồng nghĩa với giá trị tài sản bền vững. Khi token được phân phối dễ dàng, thiếu ràng buộc chi phí và chưa có nền tảng ứng dụng đủ mạnh, việc giá giảm từ 3 USD xuống vùng 0,15–0,2 USD là hệ quả khó tránh khỏi.
Trong tương lai, khả năng phục hồi của Pi Network sẽ phụ thuộc vào việc dự án có thể tái cấu trúc mô hình kinh tế, kiểm soát nguồn cung và tạo ra giá trị sử dụng thực sự hay không. Nếu không, Pi Network nhiều khả năng sẽ tiếp tục được nhắc đến như một ví dụ điển hình về khoảng cách giữa kỳ vọng và thực tế trong thế giới tiền mã hóa.