Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu tiếp tục đối mặt với lạm phát dai dẳng, tăng trưởng chậm lại và những bất ổn địa chính trị kéo dài, nhiều ngân hàng trung ương lớn trên thế giới được cho là đang soạn thảo một tuyên bố chung nhằm thể hiện sự ủng hộ đối với Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) Jerome Powell. Tuyên bố này dự kiến sẽ được công bố dưới danh nghĩa Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS) – tổ chức được xem là “ngân hàng trung ương của các ngân hàng trung ương”.
Động thái hiếm thấy này phản ánh mức độ nhạy cảm của môi trường chính sách tiền tệ toàn cầu hiện nay, đồng thời cho thấy vai trò trung tâm của Fed và cá nhân ông Jerome Powell trong việc duy trì sự ổn định của hệ thống tài chính quốc tế.
BIS – tiếng nói chung của các ngân hàng trung ương
Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS), có trụ sở tại Basel (Thụy Sĩ), từ lâu được xem là diễn đàn điều phối và hợp tác quan trọng nhất giữa các ngân hàng trung ương. Dù không trực tiếp điều hành chính sách tiền tệ, BIS đóng vai trò cầu nối, thúc đẩy trao đổi thông tin, xây dựng tiêu chuẩn tài chính và hỗ trợ ổn định tiền tệ toàn cầu.
Việc một tuyên bố ủng hộ được phát đi dưới danh nghĩa BIS mang ý nghĩa biểu tượng rất lớn. Điều này cho thấy đây không phải là quan điểm đơn lẻ của một vài quốc gia, mà là sự đồng thuận ở cấp độ hệ thống giữa các nhà hoạch định chính sách tiền tệ hàng đầu thế giới.
Vì sao Jerome Powell cần được “bảo vệ” ở thời điểm này?
Jerome Powell đang đối mặt với áp lực chưa từng có kể từ khi nhậm chức Chủ tịch Fed. Ở trong nước, Fed liên tục bị chỉ trích từ nhiều phía:
- Một bộ phận chính trị gia cho rằng Fed giữ lãi suất cao quá lâu, kìm hãm tăng trưởng và gây áp lực lên thị trường lao động.
- Ngược lại, nhiều chuyên gia tài chính cảnh báo rằng việc nới lỏng quá sớm có thể khiến lạm phát quay trở lại, làm xói mòn uy tín của Fed.
- Thị trường tài chính toàn cầu thì liên tục “đọc vị” từng phát biểu, từng dấu chấm trong biểu đồ dot plot của Fed, tạo ra biến động mạnh trên cổ phiếu, trái phiếu và tiền tệ.
Trong bối cảnh đó, sự ủng hộ công khai từ các ngân hàng trung ương khác có thể được xem là một lá chắn chính trị – học thuật, nhằm khẳng định rằng các quyết định của Fed không mang tính đơn độc hay tùy tiện, mà nằm trong một khuôn khổ phối hợp rộng hơn để bảo vệ ổn định toàn cầu.
Fed không chỉ là ngân hàng trung ương của Mỹ
Một điểm then chốt khiến tuyên bố này trở nên quan trọng là bởi Fed trên thực tế đang đóng vai trò vượt ra ngoài biên giới nước Mỹ. Đồng USD vẫn là đồng tiền dự trữ chính của thế giới, chiếm tỷ trọng lớn trong thương mại quốc tế, dự trữ ngoại hối và thị trường nợ toàn cầu.
Mỗi quyết định nâng hay hạ lãi suất của Fed đều có tác động trực tiếp đến:
- Dòng vốn toàn cầu, đặc biệt là tại các thị trường mới nổi
- Tỷ giá, áp lực nợ bằng USD
- Thị trường hàng hóa, vàng và tiền điện tử
- Khả năng tiếp cận vốn của doanh nghiệp và chính phủ
Do đó, sự ổn định và tính nhất quán trong thông điệp của Fed – mà ông Jerome Powell là người đại diện – mang ý nghĩa sống còn đối với hệ thống tài chính quốc tế.
Tuyên bố ủng hộ: thông điệp gửi tới ai?
Nếu được công bố, tuyên bố chung dưới danh nghĩa BIS sẽ gửi đi ít nhất ba thông điệp quan trọng.
Thứ nhất, đối với thị trường tài chính, đây là tín hiệu trấn an rằng các ngân hàng trung ương lớn vẫn đang phối hợp chặt chẽ, tránh kịch bản “mạnh ai nấy làm” trong chính sách tiền tệ – điều từng gây ra nhiều cú sốc trong lịch sử.
Thứ hai, đối với giới chính trị, tuyên bố này ngầm khẳng định tính độc lập của Fed. Việc các ngân hàng trung ương khác công khai ủng hộ Chủ tịch Fed có thể giúp giảm bớt áp lực can thiệp chính trị vào các quyết định lãi suất.
Thứ ba, đối với các nền kinh tế mới nổi, đây là lời nhắc nhở rằng chu kỳ thắt chặt – nới lỏng hiện nay không chỉ phục vụ lợi ích của Mỹ, mà còn nhằm tránh những rủi ro hệ thống lớn hơn cho toàn cầu.
Ý nghĩa dài hạn đối với trật tự tiền tệ toàn cầu
Ở góc độ sâu hơn, động thái này phản ánh một thực tế: hệ thống tài chính toàn cầu đang bước vào giai đoạn mong manh, nơi niềm tin và sự phối hợp chính sách trở thành tài sản quý giá không kém lãi suất hay thanh khoản.
Khi lạm phát chưa hoàn toàn được kiểm soát, nợ công toàn cầu ở mức cao kỷ lục và các cú sốc địa chính trị có thể xảy ra bất cứ lúc nào, việc duy trì một “mặt trận thống nhất” giữa các ngân hàng trung ương lớn là điều tối quan trọng.
Jerome Powell, với tư cách là người đứng đầu Fed, đang ở vị trí trung tâm của mặt trận đó. Việc BIS đứng ra phát đi tuyên bố ủng hộ không chỉ là sự ủng hộ cá nhân, mà là sự bảo vệ cho một trật tự tiền tệ dựa trên phối hợp, kỷ luật và ổn định.
Kết luận
Dù nội dung chi tiết của tuyên bố chung vẫn chưa được công bố, nhưng chỉ riêng thông tin về việc nhiều ngân hàng trung ương đang chuẩn bị lên tiếng ủng hộ Chủ tịch Fed Jerome Powell đã đủ để thu hút sự chú ý của giới tài chính toàn cầu.
Trong một thế giới nơi rủi ro lan truyền nhanh hơn bao giờ hết, thông điệp quan trọng nhất có lẽ không nằm ở việc lãi suất sẽ tăng hay giảm bao nhiêu điểm cơ bản, mà ở chỗ: các ngân hàng trung ương lớn vẫn đang cùng nhau bảo vệ sự ổn định của hệ thống tài chính toàn cầu.
Và trong thời điểm then chốt này, Jerome Powell đang trở thành biểu tượng cho sự ổn định đó.