Thị trường crypto tại Việt Nam bước sang một giai đoạn mới khi Chính phủ ban hành Nghị quyết 05/2025/NQ-CP ngày 09/09/2025 về triển khai thí điểm thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam.
Nghị quyết có hiệu lực ngay từ ngày 09/09/2025 và thời gian thực hiện thí điểm là 5 năm. Đây là một bước quan trọng trong quá trình xây dựng khuôn khổ quản lý đối với thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam.
Điểm đáng chú ý là Nghị quyết không chỉ đề cập đến hoạt động giao dịch, mà còn quy định về chào bán, phát hành tài sản mã hóa, tổ chức thị trường giao dịch, cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa và trách nhiệm quản lý nhà nước.
1. Tài sản mã hóa được hiểu như thế nào?
Theo Nghị quyết 05/2025/NQ-CP, tài sản mã hóa là một loại tài sản số sử dụng công nghệ mã hóa hoặc công nghệ số có chức năng tương tự để xác thực tài sản trong quá trình tạo lập, phát hành, lưu trữ và chuyển giao.
Nghị quyết cũng phân biệt tài sản mã hóa với chứng khoán, các dạng số của tiền pháp định và các tài sản tài chính khác theo pháp luật liên quan.
Điều này có ý nghĩa quan trọng khi phân tích thị trường crypto tại Việt Nam: không nên đồng nhất tất cả các loại token, coin hoặc tài sản kỹ thuật số với nhau về mặt pháp lý.
Việc một tài sản tồn tại trên blockchain không tự động có nghĩa nó thuộc cùng một nhóm pháp lý.
2. Mục tiêu của cơ chế thí điểm
Nghị quyết đặt ra nguyên tắc triển khai theo hướng thận trọng, có kiểm soát, có lộ trình, an toàn, minh bạch và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của các tổ chức, cá nhân tham gia thị trường.
Đây là điểm cần lưu ý.
Cơ chế thí điểm không có nghĩa thị trường tài sản mã hóa được vận hành hoàn toàn tự do. Các hoạt động thuộc phạm vi thí điểm phải tuân thủ điều kiện, quy trình và cơ chế quản lý được quy định.
Trong trường hợp xuất hiện rủi ro ảnh hưởng đến an ninh, an toàn thị trường tài chính, tiền tệ, trật tự xã hội hoặc lợi ích công cộng, cơ quan quản lý có thể xem xét các biện pháp như tạm ngừng, đình chỉ, điều chỉnh hoặc chấm dứt một phần hay toàn bộ hoạt động thí điểm theo quy định.
3. Những hoạt động nào nằm trong phạm vi thí điểm?
Nghị quyết quy định phạm vi thí điểm bao gồm:
- Chào bán tài sản mã hóa.
- Phát hành tài sản mã hóa.
- Tổ chức thị trường giao dịch tài sản mã hóa.
- Cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa.
- Quản lý nhà nước đối với thị trường tài sản mã hóa.
Như vậy, cơ chế thí điểm không chỉ tập trung vào người mua và người bán tài sản mã hóa mà còn xây dựng khung cho các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ trên thị trường.
4. Ai có thể cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa?
Một điểm quan trọng của Nghị quyết là hoạt động cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa trong phạm vi thị trường thí điểm được đặt dưới cơ chế cấp phép.
Tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa có thể thực hiện các hoạt động như:
- Tổ chức thị trường giao dịch.
- Tự doanh tài sản mã hóa.
- Lưu ký tài sản mã hóa.
- Cung cấp nền tảng phát hành tài sản mã hóa.
Các tổ chức muốn cung cấp dịch vụ phải đáp ứng các điều kiện theo quy định và được Bộ Tài chính cấp giấy phép đối với dịch vụ tổ chức thị trường giao dịch tài sản mã hóa.
Điều này tạo ra sự khác biệt giữa một thị trường có hoạt động giao dịch tài sản số nói chung và một thị trường được tổ chức trong khuôn khổ pháp lý thí điểm.
5. Giao dịch và thanh toán phải sử dụng Đồng Việt Nam
Một quy định đáng chú ý là việc chào bán, phát hành, giao dịch và thanh toán tài sản mã hóa trong phạm vi Nghị quyết phải được thực hiện bằng Đồng Việt Nam.
Đây là điểm mà người quan tâm đến crypto tại Việt Nam cần đặc biệt chú ý.
Quy định này cho thấy cơ chế thí điểm được thiết kế để hoạt động trong hệ thống tài chính và thanh toán được quản lý tại Việt Nam, thay vì hình thành một cơ chế thanh toán riêng bằng tài sản mã hóa.
6. Quy định đối với nhà đầu tư trong nước
Nghị quyết cho phép nhà đầu tư trong nước đang có tài sản mã hóa và nhà đầu tư nước ngoài mở tài khoản tại tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa được cấp phép để lưu ký, mua và bán tài sản mã hóa tại Việt Nam.
Một quy định chuyển tiếp đáng chú ý là sau 6 tháng kể từ khi tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa đầu tiên được cấp phép, nhà đầu tư trong nước giao dịch tài sản mã hóa không thông qua tổ chức được cấp phép có thể bị xử lý tùy theo tính chất và mức độ vi phạm theo quy định pháp luật.
Vì vậy, khi cơ chế này được triển khai trên thực tế, nhà đầu tư cần phân biệt giữa hoạt động giao dịch trong khuôn khổ thí điểm và các hoạt động nằm ngoài phạm vi của hệ thống được cấp phép.
7. Quy định về chào bán và phát hành tài sản mã hóa
Nghị quyết đặt ra điều kiện đối với tổ chức phát hành.
Tổ chức phát hành phải là doanh nghiệp Việt Nam được thành lập theo hình thức công ty trách nhiệm hữu hạn hoặc công ty cổ phần.
Đáng chú ý, tài sản mã hóa thuộc phạm vi chào bán, phát hành theo cơ chế này phải được phát hành dựa trên tài sản cơ sở là tài sản thực, không bao gồm tài sản là chứng khoán hoặc tiền pháp định.
Ngoài ra, Nghị quyết quy định tài sản mã hóa được chào bán, phát hành theo Điều 6 chỉ được chào bán, phát hành cho nhà đầu tư nước ngoài và giao dịch giữa các nhà đầu tư nước ngoài thông qua tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa được cấp phép.
Đây là một điểm quan trọng cho thấy cơ chế thí điểm không đơn giản là mở cửa toàn bộ hoạt động phát hành token cho mọi đối tượng.
8. Minh bạch thông tin và trách nhiệm của các bên
Một nguyên tắc quan trọng của thị trường thí điểm là thông tin cung cấp cho thị trường phải chính xác, trung thực, đầy đủ, kịp thời và không gây hiểu nhầm.
Các tổ chức tham gia thị trường cũng phải tuân thủ những quy định liên quan đến:
- Phòng, chống rửa tiền.
- Phòng, chống tài trợ khủng bố.
- An toàn thông tin mạng.
- An ninh mạng.
- Bảo vệ dữ liệu.
- Giao dịch điện tử.
- Các quy định pháp luật chuyên ngành liên quan.
Điều này đặc biệt đáng chú ý đối với các website, blog và kênh truyền thông chuyên về crypto. Nội dung phân tích thị trường nên phân biệt rõ giữa thông tin, dữ liệu, nhận định cá nhân và hoạt động cung cấp dịch vụ.
9. Nhà đầu tư có được bảo vệ không?
Nghị quyết có quy định về trách nhiệm của tổ chức cung cấp dịch vụ đối với khách hàng và cơ chế giải quyết tranh chấp.
Trong trường hợp quyền và lợi ích hợp pháp bị xâm phạm hoặc phát sinh tranh chấp trên thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam, các bên có thể giải quyết thông qua thương lượng, hòa giải hoặc yêu cầu Trọng tài/Tòa án Việt Nam giải quyết theo quy định pháp luật.
Đáng chú ý, cơ quan quản lý cũng đặt yêu cầu về an toàn hệ thống. Trường hợp nhà đầu tư bị mất tài sản mã hóa do hệ thống bảo mật mất an toàn, tổ chức cung cấp dịch vụ có trách nhiệm giải quyết và bồi thường theo quy định pháp luật.
Tuy nhiên, cơ chế bảo vệ này không đồng nghĩa với việc nhà đầu tư được bảo đảm lợi nhuận hoặc được bảo đảm không thua lỗ do biến động giá.
10. Chính sách thuế đối với tài sản mã hóa
Nghị quyết quy định trong thời gian chưa có chính sách thuế riêng cho thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam, chính sách thuế đối với giao dịch, chuyển nhượng và kinh doanh tài sản mã hóa được áp dụng như các quy định về thuế đối với chứng khoán theo nguyên tắc được nêu trong Nghị quyết.
Đây là vấn đề nhà đầu tư và doanh nghiệp cần theo dõi vì chính sách thuế có thể tiếp tục được hướng dẫn và hoàn thiện trong quá trình triển khai thị trường.
11. Vai trò của Bộ Tài chính và các cơ quan quản lý
Cơ chế thí điểm có sự tham gia của nhiều cơ quan nhà nước.
Bộ Tài chính giữ vai trò quan trọng trong việc cấp phép, quản lý và tổ chức thực hiện cơ chế thị trường tài sản mã hóa.
Bộ Công an tham gia thẩm định các vấn đề về bảo mật, an ninh và an toàn mạng, đồng thời phối hợp phòng ngừa, phát hiện và xử lý các hành vi vi phạm.
Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và các bộ, ngành liên quan cũng tham gia thực hiện nhiệm vụ quản lý theo phạm vi được giao.
Việc nhiều cơ quan cùng tham gia phản ánh tính liên ngành của thị trường tài sản mã hóa, khi lĩnh vực này liên quan đồng thời đến tài chính, công nghệ, thanh toán, an ninh mạng và phòng chống rửa tiền.
12. Điều gì người tham gia thị trường cần lưu ý?
Nghị quyết 05/2025/NQ-CP tạo ra một khuôn khổ thí điểm có kiểm soát, nhưng không biến tài sản mã hóa thành một loại tài sản không có rủi ro.
Nhà đầu tư vẫn phải đối mặt với các rủi ro như:
- Biến động giá.
- Rủi ro thanh khoản.
- Rủi ro công nghệ.
- Rủi ro bảo mật.
- Rủi ro từ tổ chức trung gian.
- Rủi ro pháp lý.
- Rủi ro mất vốn.
Đặc biệt, việc một thị trường được quản lý hoặc một tổ chức được cấp phép không có nghĩa mọi tài sản được giao dịch trên thị trường đều đảm bảo tăng giá.
13. Nghị quyết 05/2025/NQ-CP có ý nghĩa gì?
Có thể nhìn nhận Nghị quyết 05/2025/NQ-CP như một bước chuyển từ việc thị trường tài sản mã hóa phát triển trong một môi trường còn thiếu khuôn khổ chuyên biệt sang một giai đoạn thí điểm có cơ chế quản lý rõ ràng hơn.
Tuy nhiên, đây vẫn là cơ chế thí điểm 5 năm, không phải khuôn khổ pháp lý cuối cùng cho toàn bộ thị trường tài sản mã hóa Việt Nam. Sau thời gian thí điểm, thị trường tiếp tục vận hành theo Nghị quyết cho đến khi có quy định pháp luật sửa đổi, bổ sung hoặc thay thế.
Kết luận
Nghị quyết 05/2025/NQ-CP là một văn bản quan trọng đối với thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam.
Những nội dung đáng chú ý gồm cơ chế thí điểm 5 năm, điều kiện đối với tổ chức cung cấp dịch vụ, quy định về giao dịch và thanh toán bằng Đồng Việt Nam, yêu cầu cấp phép, quản lý nhà đầu tư, chào bán và phát hành tài sản mã hóa, minh bạch thông tin, phòng chống rửa tiền và bảo vệ nhà đầu tư.
Đối với người quan tâm đến Bitcoin, crypto và tài sản số, điều quan trọng không chỉ là theo dõi giá mà còn phải hiểu tài sản mình đang nắm giữ là gì, giao dịch ở đâu, chủ thể cung cấp dịch vụ có thuộc khuôn khổ được cấp phép hay không và những quy định pháp luật nào đang áp dụng.
Khung pháp lý về tài sản mã hóa vẫn đang trong quá trình triển khai và hoàn thiện. Vì vậy, trước khi thực hiện bất kỳ giao dịch hoặc hoạt động kinh doanh nào, cần kiểm tra văn bản pháp luật và hướng dẫn chính thức mới nhất.
Lưu ý: Bài viết mang tính chất cung cấp thông tin và giáo dục tài chính, không phải tư vấn pháp lý, tư vấn đầu tư hoặc lời mời chào mua bán tài sản mã hóa. Quy định pháp luật có thể được sửa đổi, bổ sung trong quá trình triển khai cơ chế thí điểm.
Nguồn tham khảo: Nghị quyết 05/2025/NQ-CP của Chính phủ; Cổng Thông tin điện tử Chính phủ; Luật Công nghiệp công nghệ số số 71/2025/QH15, có hiệu lực từ 01/01/2026.
